بسته بندي :

بسته بندي به مجموعه پوششي گفته مي شود كه براساس ماهيت كالا آنرا در برگرفته و در مقابل نفوذ مايعات ياگاز و هوا ياگرد و غبار يا خراش و ضربه و پراكندگي و تصاعد گاز به بيرون يا در همه موارد محفوظ نگهدارد .

گروه بسته بندی (Packing Group) : کالاي خطرناك بسته به نوع و میزان خطرناك بودن خود می باید بسته بندي متناسب با خود را داشته باشد، به عبارت دیگري کالاي با درجه خطر بالا مستلزم داشتن بسته بندي کاملا متناسب با نوع خطر محموله باشد. بر همین اساس بسته به میزان خطر کالا، بسته بندي کالا در سه گروه (اعداد لاتین) به شرح ذیل متمایز می گردند.

• گروه یک بسته بندي: براي بسته بندي کالاهاي بسیار خطرناك
• گروه دو بسته بندي : براي بسته بندي کالاهاي با میزان خطر متوسط
• گروه سه بسته بندي: براي بسته بندي کالاهاي با میزان خطر پایین

بسته بندي محمولات خطرناك

                بسته بندي كالا يكي از اقدامات لازم در بازرگاني و بازاريابي بشمار مي رود؛  چرا كه از دو ديدگاه حائز اهميت است .

1 ) از ديدگاه بازاريابي : يك بسته بندي زيبا ومحكم علاوه بر اينكه موجب امنيت بار در برابر ضربه ميگردد ظاهر فريبنده كالا  ميتواند موجب ترغيب خريدار در جهت خريد كالا گردد.

2 ) از ديدگاه  بازرگاني وحمل ونقل : بسته بندي ميتواند از وارد آمدن ضربه به كالا جلوگيري نمايد.كه در اين فصل سعي شده بيشتر پيرامون مورد دوم به بسته بندي توجه نمائيم

بسته بندی کالای خطر ناک مستلزم رعایت موارد زیر می باشد:

• استفاده از ظرف مناسب و مطابق با استاندارد بین المللی( UN)
• رعایت کامل محدودیت مقدار در هر بسته
• رعایت دستورالعمل های بسته بندی
• استفاده از مواد نشت گیر و جاذب
• علامت گذاری و برچسب گذاری سطوح خارجی بسته ها
• تهیه کردن اسناد و مدارک مورد نیاز
• جداسازی کالاهای خطرناک ناسازگار

انواع واقسام ظروف بسته بندی

                با توجه به الزامات خاص مورد استفاده براي هر كلاس ، ظروف وبسته بندي مورد استفاده درحمل ونقل كالاهاي خطرناك داراي انواع واقسام متفاوتي هستند .

1- استوانه ها : ظروفي هستند كه به شكل استوانه با كفي مقعر ويا صاف كه ازجنس فلز ، مقوا ، مواد پليمري وتخته چند لايي وياساير مواد مناسب ساخته شده باشند .

2-     بشكه چوبي :ظروفي است ازجنس چوب طبيعي باديواره هايي محدب ودايره اي شكل كه درسطح مقطع عرضي ، از حلقه ها وكف ها ي فلزي ساخته شده كه  پرچكاري شده اند.

3-     گالن ها : ظروفي هستند فلزي وپليمري كه داراي سطح مقطع راست گوشه ويا چندگوشه بوده مجهز به يك ياچند دريچه با شير و وسايل جنبي براي حمل .

4-     صندوق ها : ظروفي هستند به شكل راست گوشه يا چند گوشه از جنس فلز ، چوب ، تخته چند لايي ،  نئوپان ، مقوا ، پليمري ويا ديگر مواد مناسب .

5-     كيسه : ظروفي انعطاف پذير از جنس كاغذ ، لايه پليمري ، منسوج پارچه اي واجناس منسوج ويا داراي شكل مناسب ديگر .

6-      ظروف فلزي داراي ديواره نازك : ظروفي كه در سطح مقطع عرضي داراي شكل دايره ؛ بيضي ؛ راست گوشه از جنس حلبي نازك داراي كف مقعر ويا صاف بايك يا چند روزنه كه طبق تعاريف بالا استوانه يا گالن محسوب نگردد .

2-     ظروف چند جزئي : ظروفي است متشكل از دولايه كه لايه داخلي معمولا از جنس                ( پليمر يا شيشه يا چيني يا سراميك ) مي باشند وظروف خارجي از جنس ( مواد پلاستيكي يافلزي يا مقوايي يا تخته چند لا ) ساخته شده اندكه درهنگام سرهم شدن حكم يك واحد بسته بندی غير قابل تفكيك را پيدا مي كند . [1]

شماره وكد گذاري ساختمان بسته بندي وظروف

1-     عدد اول نشان دهنده نوع ظروف است . مثلاً استوانه ، گالن ها ومشابه آن

2-     يك يا چند حرف بزرگ لاتين نشانگر جنس بسته بندي است . مثلاً : فولادي ، چوبي ومشابه آن

نكته : اگر دو حرف بزرگ لاتين باشد اولي مربوط به ظرف داخل ودومي مربوط به ظرف بيروني است.

3 – درصورت لزوم رقم بعد از لاتين نشان دهنده طبقه بندی ظرف در چهار چوب نوع متناسبي است كه اين ظرف ساخته شده است ودومین رقم بعد از لاتين جنس ظرف خارجي است .

نكته: درمورد بسته بندي تركيبي صرفاً شماره كد ظروف خارجي مورد استفاده قرار ميگيرد.

جدول 6  : اعداد شناسايي نوع بسته

جدول 7 : نمونه هایی از ظروف بسته بندی را نشان می دهد

 جدول 8  : نوع جنس بسته بندی

 بسته‌بندي استاندارد سازمان ملل

نوع بسته‌بندي استاندارد (I,II,III)  براي هر ماده بيان شده است. در صورتيكه بيش از يك گروه بسته‌بندي براي يك ماده بيان شود بسته‌بندي بايد بر اساس معياربندي خطرات مشخص گردد. يعني از بسته‌بندي ای استفاده گردد كه براي درجه بالاي خطر مورد استفاده قرار مي‌گيرد. در الزامات تخصصي بسته‌بندي براي هر كلاس ، سه گروه بسته‌بندي ، بسته به ميزان خطري كه ماده مورد حمل از خود نشان مي‌دهد ، پيش‌بيني مي‌كنند:

گروه‌ بسته‌بندي I : براي مواد گروه (a)، به شدت خطرناك
گروه بسته‌بندي II : براي مواد گروه (b)، با خطر متوسط
گروه بسته‌بندي III : براي مواد گروه (c)، با خطر كم
معمولاً در علامتگذاري بعد از شماره بسته‌بندي حرفي مي‌آيد كه مبين گروه موادي است كه نوع ساختمان موجود برايشان مجاز است يعني:
X-   ظروف مورد استفاده براي مواد مربوط به گروههاي بسته‌بندي I,II,III
 Y-  ظروف مورد استفاده براي مواد مربوط به گروههاي بسته‌بندي II,III
Z-   ظروف مورد استفاده براي موار مربوط به گروههاي بسته‌بندي III

روش، گونه، نوع و كد بسته‌بندي:

 اين ستون مشخص كننده نوع و جنس ظروفي است كه كالاهاي خطرناك بايستي در آن‌ها بسته‌بندي شوند كه از تعدادي پارامتر عددي و حرفي تشكيل شده است كه توضيحات آن در ادامه مي‌آيد . بعنوان مثال بسته‌بندي با مشخصه 1H3  به مفهوم اين است كه اين كالاي موجود  در گالن ،‌ از جنس پليمر با كفي فوقاني ثابت بسته‌بندي شده است .

نوع حمل واگنها و كانتينرهاي مجاز:‌

اين ستون بيانگر نحوه حمل و نوع وسيله‌اي است كه براي حمل و نقل هر يك از كالاهاي خطرناك مورد نظر مجاز شمرده شده است.

غلامرضا آرمیون نژاد ( نوید حمل سبز )

[1] نظر به اينكه بسته بندي هاي داخلي خاصيت شكنندگي دارند لذا براي استحكام بيشتر از بسته بندي كمكي تحت عنوان بسته بندي بيرون استفاده مي شود .