دستورالعملهاي بسته بندي كالا
دستورالعملهاي بسته بندي كالا
1) بسته بندي بايد به طريقي انجام شود كه تحت شرايط طبيعي و عادي حمل ، دراثر لرزش يا تغيير دما ، رطوبت و يا فشار مانع خروج محتويات به بيرون گردد.
2) مواد سازنده ظرف و دريچه هاي آن نبايد در معرض تأثير مضر محتويات بوده و هنگام تماس با آن هيچگونه تركيب مضر و خطرناكي را بوجود نياورد.
3) ظرف و دريچه هاي بسته بندي در تمامي قسمت ها بايد از چنان استحكامي برخوردار باشند كه شل نشوند.
4) مخازن حامل مايعات خطرناك بايد آنقدر سر خالي گرفت شود كه انبساط مايع در اثر حرارت در طول حمل و نقل باعث خروج مايع به بيرون نگردد.
5) مخازني كه از شيشه ، سراميك و چيني ساخته مي شوند نبايد داراي نقصي باشد كه ميزان استحكامشان را تقليل دهد.
6) بايد دريچه هاي مخازن شيشه اي را بمنظور جلوگيري از شل شدن به تجهيزات اضافي (كلاهك ، لاستيك و محفظه ، بند) مجهز نمود.
7) ظروف شيشه اي _ سراميك_ چيني و مواد مشابه بايد در محفظه اي قرار داد كه از وارد آمدن ضربه به آنها جلو گيري مي شود.
8) برای ظروف شيشه اي _ سراميك_ چيني و مواد مشابه بايد از ماده لايي به ميزان كافي استفاده نمود كه از وارد آمدن ضربه و آسیب رسیدن به آنها جلو گيري مي شود .
9) بمنظور درزبندي ظروف بايد از موادي استفاده نمود كه قابل احتراق نباشند بعنوان مثال: پشم شيشه ، خاك جذب کننده رطوبت ، …
نمونه ای از بسته بندی چند جزعی برای حمل کالای کلاس 2 – 6 ( مواد عفونی )
10) بسته بندي هاي داخلي بايد در بسـته بـندي هـاي خـارجي طـوري گنـجانده شـوند كه در شرايط عادي حمل و نقل ، از شكستن ، سوراخ شدن يا از دست دادن محتوادر بسته بندي خارجي جلوگيري شود.
11) بارهاي خطرناك بايد در واگن ها و كانتينرهاي مجاز و مناسب براي چنين بارهايي بارگيري شوند.
12) بارهاي خطرناك بايد در جاي خود محكم شوند تا مانع جابجايي ، واژگوني و يا افتادن آنها شود.
13) بارگيري و محكم سازي بار بايد توسط فرستنده و يا تجهيزات و هزينه وي انجام پذيرد.
14) فرستنده بايد براساس نوع بسته بندي كالاي بارگيري شده در هر واگن حداقل 10 كيسه و 5 كارتن خالي نيز براي استفاده در صورت خرابي قرار دهد .
15) پس از بارگيري واگنها و يا كانتينرها فرستنده ( صاحب كالا ) بايد سطوح خارجي واگنها و يا كانتينرها را كاملاً پاكسازي نمايد .
16) پس از تخليه واگنها و يا كانتينرها دريافت كننده ( صاحب كالا ) بايد علاوه بر سطوح داخلي ، سطوح خارجي واگنها و كانتينرها را كاملاً پاكسازي نمايند .
17) باقيمانده بار در واگنهاي مخزنداركه پس از تخليه باقي بماند ؛ مجاز نيست بيش از 5 سانتي متر باشد ، بدنه تانكر از بيرون از مواد نشتي تميز شده باشد ، دريچه هاي آن نيز بايد كاملاً بسته و پلمپ شود .
18) در صورت عدم پاكسازي محمولات خطرناك از واگن بايد همانند حمل آن مواد در شرايط باردار مراعات گردد.
19) در بسته بندي كلاس 1 (مواد منفجره) نبايد ميخ ها ، گيره ها و قطعات محكم كننده اي كه از جنس فلز هستند ، فاقد پوشش محافظتي باشند. (مواد منفجره از تماس با فلزات و ظرف داخلي در امان باشند)
20) دريچه هاي مخازن حاوي مواد منفجره مايع ، براي جلوگيري از نشت محتويات به بيرون بايد داراي حفاظ دوبله باشند.
21) مخازني كه در داخل آنها امكان افزايش فشار داخلي وجود دارد بايد چنان ساختاري داشته باشند كه منتفي كننده افزايش فشار داخلي و بروز انفجار گردند.
22) ديواره ها استوانه هاي فولادي يا گالن ها بايد داراي سطحي صاف و فاقد فرورفتگي يا چين باشند.
23) ظروف داخلي فلزي بايد داراي لايه اي نرم باشند.
24) سرهاي مواد منفجره ، فتيله هاي انفجاري ، … بايد ايزوله شوند.
25) براي جلوگيري از ضربه و ممانعت از پراكندگي در هنگام بسته بندي چاشني ها بايد از مواد لايي (نمد ، كاغذ يا مواد پليمري) استفاده نمود.
26) ظروف بسته بندي از جنس حلبي سفيد بايد آب بندي (مقاوم در برابر نفوذ آب و يا هوا) باشند .
27) وزن بسته هاي بار نبايد از 40 كيلوگرم تجاوز نمايند .
28) قسمت هاي بسته بندي كه بطور مستقيم با مواد خطرناك برخورد دارند ، نبايد در اثر فعل و انفعالات شيميايي موجب فساد مواد شوند.
29) هر بسته بندي قبل از اينكه بارگيري و آماده حركت گردد، بايد بررسي و تأييد شود كه از خوردگي ، عفونت و يا خسارتهاي ديگر عاري مي باشد.
30 ) زماني كه حمل مشترك چند ماده خطرناك ويا ساير بارها صورت گيرد ، بايدتمهيداتي انديشيد تا در صورت خرابي ظروف هيچگونه نشتي صورت نگيردكه موجب واكنش هاي خطرناك گردد.
31 ) روي هر بسته بايد بطور خوانا وبا ثبات برچسب هاي متناسب با كلاس كالا از دو جهت الصاق گردد .
32 ) سطوح خارجي بسته بندي به كلي بايد عاري از مواد خطرناك باشد .
33) بسته بندي هاي مواد مرطوب يا رقيق شده بايدطوري باشد كه درصد مايع از حد مقدور كمتر نشود .
34 ) اگر در بسته بندي فشار بيشتري در اثر تصاعد گاز رخ دهد بسته بندي بايد به يك منفذ هوا مجهز باشد . مشروط بر اينكه گاز تصاعدي موجب بروز خطري از نظر مسموميت، قابل اشتعال وياخروج گاز بسته بندي نشود .
35 ) چنانچه بسته بندي مشترك چند ماده و يا فرآورده با يكديگر باشند بايد از يكديگر جدا گردد و تمهيداتي انديشيد كه در صورت خرابي نشت و يا نابودي ظرف داخلي واكنش هاي خطرناك رخ ندهد .
36 ) بسته بندي هاي مخصوص حمل موادجامدي كه دردماي مناسب امكان تبديل آنها به مايع وجود دارد ، بايد آن ماده را در حالت مايع حمل كرد.
37) بسته بندي ها بايد طبق يك برنامه ضمانت كيفتي ساخته و تأييد شوند.
38 ) جداول زیر چگونگی بسته بندی هر کالا مطابق جدول 17 ستونی و یا جداول 10ستونی بین المللی مشخص می گردد
جدول 2 : جدول 17 ستونی جمل و نقل کالاهای خطرناک
تست و آزمایش بسته بندي
همانگونه كه بيان گرديد بسته بندي عامل اساسي حفظ و سلامت كالا از زمان توليد ، حمل و مصرف است . اهمیت بسته بندی بگونه ای است كه بعضي از صاحبان صنايع در كنار واحد توليدي و صنعتي خود مبادرت به تأسيس يك سازمان مستقل تحت عنوان مهندسي بسته بندي نموده كه يكي از فعاليتهاي آن واحد بررسي بسته بندي ها از نظر كيفيت ، استحكام و ضربه پذيري است .
بطور كلي آزمايشات روي بسته بندي كالاها در دو مقطع زماني ( هنگام ساخت بسته و هنگام بهره برداري ) صورت مي گيرد .
آزمايشات بر روي بسته ها هنگام ساخت
آزمايشات برروي بسته ها هنگام ساخت بگونه اي بايد انجام شود كه بسته را از نظر آلياژ و مواد بكار برده شده و كيفيت و استحكامش كاملاً بررسي نموده و همچنين از نظر حفاظتي ، نفوذ پذيري ، فشار و كشـش نيز مورد كنترل و آزمايش قرار گيرد .
آزمايشات بر روي بسته ها پس از بسته بندي كالاهاي خطرناك در اين نوع آزمايش به سبب احتمال خطر حاصل از انفجار و … معمولاً هنگام آزمـايش از مواد ديگر براي جايگزيني مواد خطـر ناك استفاده مي شود . بگونه اي كه علي رغم داشتن شكل و وزن واندازه و … كالاي خطرناك ؛ از نظر ريسك خطرات ناشي از فعل وانفعالات مواد خطرناك كاملاً بي خطر باشند.
نمونه آزمايشات بر روي بسته بندي حامل مواد خطر ناك
1 ) آزمايش سقوط
2 ) آزمايش ضد آب ( با هوا )
3 ) آزمايش فشار داخل ( هيدروليك )
4 ) آزمايش استحکام ومقاومت ( ضد آب ـ ضد گرد وغبار )
5 ) آزمايش روي هم انباشتن بسته ها
صورت جلسه آزمايشات: پس ازآزمايشات گوناگون بر روي بسته بندي ها ، صورت جلسه اي تنظيم مي شود كه داراي اطلاعات زير بوده ودراختيار مصرف كنندگان بسته بندي گذاشته مي شود .
1 ـ سازمان آزمايش كننده
2 ـ متقاضي
3 ـ سازنده بسته بندي
4 ـ مشخصات بسته بندي ( مثلاً خصوصيات ، روكش داخلي ، ابعاد ، ضخامت جداره ها ، وزن ، قفل وبست ، رنگ )
5 ـ طرح ساخت بسته بندي و قفل وبست آن
6 ـ مشخصات محتوايی آزمايش( مثلاً غلظت وچگالي نسبي مايعات واندازه دانه های جامد)
7 ـ حداكثر گنجايش
8 ـ طرز ساخت
9 ـ ارتفاع سقوط
10 ـ فشار تست آزمايش مقاومت
11 ـ فشار تست آزمايش داخلي
12 ـ ارتفاع جعبه ها هنگام روي هم چيدن بسته بندي ها
13 ـ نتايج آزمايش
14 ـ شماره مشخصه واحد صورت جلسه آزمايش
15 ـ شماره صورت جلسه آزمايش
16 ـ امضاء ونام و مشخصات واحد آزمايش
صورت جلسه آزمايش گواهي مي نمايد كه بسته بندي آماده براي حمل ونقل مطابق مقررات است يا خير.
غلامرضا آرمیون نژاد ( نوید حمل سبز )
تیم آموزشی پژوهشی نوید حمل سبز در راستای ترویج ایمنی و بهبود روش حمل و نقل مواد خطرناک آماده ارائه خدمات آموزشی ( ریلی ، هوایی ، جاده ای ،دریایی ) و کمک به بخش خصوصی و دولتی می باشد . با ما مشورت کنید.