برگه يا پرسشنامه اطلاعات ايمني مواد ( MSDS )
برگه يا پرسشنامه اطلاعات ايمني مواد ( MSDS ) :[1]
برگه اي است در رابطه با هشدارخطرات ويژه يك ماده شيميائي كه توليد كنندگان آن مواد ؛ موظفند براي فرآورده خود تهيه نموده و در اختيار مصرف كنندگان و ساير افرادي كه در معرض آن مواد شيميايي هستند قرار دهند . سازمان ناظر ( OSHA ) بمنظورآگاهی بخشیدن به مصرف كننده از كليه خطراتي كه ماده شیمیایی مي تواند براي انسان و محيط زيست اطرافش ايجاد نمايد ، شركتهاي توليدکننده مواد شیمیایی را موظف نموده اطلاعات دوازده گانه زير را در برگه اطلاعات ( MSDS ) اعلام نمايند .

موارد 12 گانه اطلاعات ايمني كالا تاكيد شده سازمان ( OSHA )
شركتهاي توليد كننده بايد ماهيت مواد شيميائي توليدي خودرا از حيث :
1ـ 1 ) خصوصيات و مشخصات شيميايي
اشتعال پذيري ، ناپايداري ، فعاليت ياواكنش پذيري ، سمي ، راديواكتيويته و خورندگي كالا راتعيين و در برگه درج نمايند
2ـ1 ) خصوصيات و مشخصات فيزيكي
[1] سایت ایمنی و بهداشت حرفه ای کانادا در لینک زیر به خوبی گوشزد کرده است که یک MSDS خوب باید قابل فهم برای گروه هدفش باشد.
http://www.ccohs.ca/oshanswers/legisl/msdss.html
[2] اين برگه توسط توليدكنندگان موادشيميايي تهیه و دراختيارمصرف كنندگان وسايرافرادي كه درمعرض خطرات موادشيميايي باشند ، قرارمي گيرد.
ماهيت فيزيكي از حيث شكل ظاهر، بو ، دماي تبخير و ساير موارد در برگه درج شود .
3ـ1 ) خطرات فيزيكي
با توجه به اينكه محمولات خطرناك پس از انفجار يا اشتعال به يكي از اشكال : ضـربه ، انتشار امواج ، ايجاد صوت ، ... مي تواند خطراتي براي انسان ايجاد نمايد لذا شركتهاي توليد كننده بايد در برگه فوق هشدارهاي لازم در خصوص آن را ثبت نمايد .
4ـ1 ) خطرات بهداشتي
هنگام بروز خطر حريق احتمال دارد خطراتي براي سلامتي انسان به وجود آيد كه بايد در برگه ثبت شود بعنوان مثال خطراتي مثل: مشكلات تنفسي، مخاطرات پوستي از دست دادن شنوائي ، بينائي ، مسموميت و مرگ
5ـ1 ) راههاي اصلي ورود ماده به بدن
بر اثر فعل و انفعالات شيميائي مواد خطرناك و پراكنده شدن آنها درمحيط احتمال دارد از هر يك از راههاي زير به بدن راه پيدا كند و اثرات سوء از خود به جا بگذارد كه عبارتند از تنفس ، پوست بدن ، چشم ، گوش
6 ـ 1 ) مقادير آستانه مجاز
آستانه مجاز آن حدي را گويند كه مي تواند سلامت انسان را به مخاطره ( مرگ ) بیاندازد . لذا شركت توليدي لازم است اعلام نمايند پس از بروزحريق چه ميزان از ماده سمي موجود دركالا هنگام ورود به بدن قادر است منجر به مرگ گردد .
7 ـ 1 ) سرطان زایي ماده
براساس بررسيهاي صورت گرفته عمده كالاهاي شيميائي اطراف ما داراي اثرات سرطان زائي هستند كه درصد هريك وميزان خطر رساني آنها متفاوت است . بعنوان مثال :تمامي تركيبات شيميائي كه داراي ساختمان حلقوي مثل بنزن هستند سرطان زا مي باشند . براين اساس شركتهاي توليد كننده مي بايست ميزان سرطان زائي موادرا در اثر حريق اعلام نمايند .
8 ـ 1 ) اقدامات احتياطي در زمان حمل و استفاده
شرايط حمل هر فرآورده بر اساس ماهيتشان متفاوت است . هر محموله الزاماً بايد در شرايط حرارتي يا برودتي خاصي حمل گردد . مثال : كنجاله پنبه دانه در حرارت 55 درجه و گوگرد در حرارت 222 در جه سانتيگراد احتمال خود اشتعالي دارند كه بايد از سوي شركتهاي توليد كننده اعلام و حسب شرايط كالاي مذكور نسبت به نصب برچسب و ثبت برگ احتياط در بارنامه وحملونقل آن اقدام گردد .
9 ـ 1 ) اقدامات كنترلي
پاكسازي و رفع آلودگي پس از اطفا ي حريق همچنين هنگام نشت محصولات خطرناك لازم است بگونه اي صورت پذيرد كه كمترين ضرر و صدمه را به محيط زيست و انسان وارد آورد . راهها و دستور العملهاي پاكسازي،دفع آلودگي و دفع مواد زائد از جمله عناويني است كه در برگه اطلاعات ايمني ثبت گرديده است.
10 ـ 1 ) كمك هاي اوليه و اقدامات لازم در زمان بروز عفونت ها و صدمات
وضع اضطراري حاصل از انفجار و احتراق مواد خطرناك علاوه بر ايجاد خسارت به كالا ها مي تواند موجب مخاطراتي براي محيط زيست و كاركنان و جمعيت مجاور گردد .خطرات حاصل ميتواند براي انسان ايجاد عفونت ، مسموميت ويا موجب صدمه گردد . لذا امدادگران لازم است از قبل اطلاعاتي پيرامون روشهاي مقابله با امراض حاصله توسط برگه اطلاعات ايمني كسب نمايند .
11 ـ 1 ) اطلاعات مربوط به اصلاحات در MSDS
تحقيقات و بررسيهاي دانشمندان و محققين بر روي اجسام و فرآورده ها هرگز متوقف نمي گردد و هر روزبه ناشناخته هاي جديدي دست مي يابند كه اطلاعات موجود پيرامون مواد را تكميل و يا كلاً مردود مي نمايد . لذا هيچگاه نبايد به اطلاعات قبلي كالا بسنده نمود .
12 ـ 1 ) اطلاعات مربوط به توليد كننده مواد شيميايي :
برگه اطلاعات ايمني بمنظور دست يابي سريع در هنگام بروز خطر ، بايد داراي مشخصات كاملي از شركت توليد كننده و سازمانهايي كه بتواند اطلاعات كمكي به امدادگران بدهد درج گردد .
تاکنون رسم بر این بوده که از MSDS فقط کارشناسان ایمنی و بهداشت استفاده می کردند، ولی امروزه فراگیری و شناخت کاربردی اطلاعات مندرج در برگ اطلاعات ایمنی کالا MSDS برای کلیه کارکنان و مسئولین درگیر با حملونقل کالاهای خطرناک ، مامورین کنترل ، افراد کمیسیون پیشگیری از سوانح لازم و ضرورت است . ( توضیح بیشتر اینکه در شرایط اضطراری ، می بایست طی زمان اندک،سریع ترین و بهترین تصمیم و اقدام گرفته شود )
برای اکثر کسانی که در خطوط تولید و یا حمل و نقل کار می کنند ، برخی از قسمت هایMSDS مهم تر از بقیه قسمت ها است و افراد باید توانایی آن را داشته باشند که براساس مندرجات کتاب MSDS و نام ماده شیمیایی پی به خطرات ، روش صحیح حمل و نگهداری و همچنین اقدام صحیح در شرایط اضطراری را کسب نمایند .
حالا فرض کنید که کتابچه MSDS قطور ( با 12 بخش تخصصی در مورد هر یک از کالاهای شیمیایی ) را در اختیار دارید و یکی از مامورین در اثر پاشیده شدن آهک در چشمانش ، دچار آسیب شده و شدیداً بی قرار است . اینک شما هستید که قبل از رساندن مصدوم به درمانگاه می بایست تصمیم گیری نموده و امداد اولیه انجام دهید . با توجه وضعیت اضطراری پیش آمده چه مدت وقت لازم دارید تا از روی کتابچه MSDS نام آهک را پیدا کرده و در بخش کمک های اولیه کالای مورد نظر ، اطلاعات کسب نموده و به مصدوم کمک کنید ؟
اگر افرادی که با مواد شیمیایی سروکار دارند ، می توانستند فرم MSDS آن کالا را با طرحی ساده و تنها در یک برگ در اختیار داشته باشند ، مشکل اتلاف وقت از بین می رفت بعنوان مثال هنگام حضور در پمپ بنزین شما می توانید برگه های MSDS مربوط به بنزین ، نفت سفید و گازوئیل را در جایگاه های پمپ بنزین مشاهده نمایید . و یا در بیمارستانها که برای ضدعفونی با انواع مواد شیمیایی مانند متانال ، فرمالین ، الکل و..سروکار دارند ، فرم MSDS آن مواد در دسترس قرار گرفته و برای عموم به سادگی قابل مشاهده است .
برگه استفاده از دارو که در داخل جعبه دارو قرار دارد نیز نوعی MSDS است .

تیم آموزشی پژوهشی نوید حمل سبز در راستای ترویج ایمنی و بهبود روش حمل و نقل مواد خطرناک آماده ارائه خدمات آموزشی ( ریلی ، هوایی ، جاده ای ،دریایی ) و کمک به بخش خصوصی و دولتی می باشد . با ما مشورت کنید.